روش های بازیافت پلی اتیلن ترفتالات
پلیاتیلن ترفتالات (PET) یکی از پرکاربردترین مواد اولیه صنعت پلیمر است که در صنایع بستهبندی، نساجی، بطریسازی و تولید الیاف مصنوعی کاربرد گستردهای دارد. این ماده به دلیل ویژگیهایی مانند شفافیت بالا، مقاومت مکانیکی مناسب، سبک بودن و پایداری شیمیایی، جایگاه ویژهای در صنعت یافته است. با این حال، مصرف روزافزون محصولات ساختهشده از PET، بهویژه بطریهای نوشیدنی، منجر به افزایش حجم زبالههای پلاستیکی در محیطزیست شده است.
از آنجا که تجزیه طبیعی پلی اتیلن ترفتالات صدها سال طول میکشد، بازیافت PET یکی از مؤثرترین راهکارها برای کاهش آلودگی زیستمحیطی و صرفهجویی در منابع نفتی محسوب میشود.
لزوم بازیافت پلی اتیلن ترفتالات
بازیافت PET نهتنها از منظر زیستمحیطی، بلکه از نظر اقتصادی نیز اهمیت ویژهای دارد. دلایل اصلی ضرورت بازیافت این پلیمر عبارتند از:
کاهش آلودگی محیطزیست: بطریها و ظروف پلاستیکی PET اگر به درستی مدیریت نشوند، موجب آلودگی خاک و آب میشوند و حیات جانداران را تهدید میکنند؛
صرفهجویی در انرژی و منابع: تولید PET بازیافتی (rPET) تا ۶۰٪ انرژی کمتری نسبت به تولید PET نو مصرف میکند؛
کاهش انتشار گازهای گلخانهای: استفاده از PET بازیافتی منجر به کاهش قابلتوجهی در میزان انتشار CO₂ میشود؛
ایجاد اشتغال و ارزش اقتصادی: صنعت بازیافت فرصتهای شغلی جدیدی ایجاد کرده و به توسعهی چرخهی اقتصاد سبز کمک میکند؛
به همین دلایل، بسیاری از شرکتها و برندهای جهانی در حال جایگزینی بخشی از مواد اولیه خود با PET بازیافتی هستند.
روشهای بازیافت پلی اتیلن ترفتالات
روشهای بازیافت PET را میتوان بهطور کلی به دو دستهی اصلی تقسیم کرد: بازیافت مکانیکی و بازیافت شیمیایی.
۱. بازیافت مکانیکی (Mechanical Recycling)
در این روش، بطریها و محصولات PET پس از جمعآوری و جداسازی، بهصورت فیزیکی خرد و شسته میشوند تا آلودگیها و ناخالصیها از بین برود. سپس طی فرآیند ذوب و اکستروژن، به گرانول یا پرک PET بازیافتی تبدیل میشوند.
مزایا:
هزینهی کمتر نسبت به بازیافت شیمیایی
فرآیند ساده و قابلاجرا در مقیاس صنعتی
معایب:
کاهش خواص مکانیکی پلیمر پس از چندین چرخه بازیافت
نیاز به جداسازی دقیق برای جلوگیری از آلودگی به سایر پلاستیکها
۲. بازیافت شیمیایی (Chemical Recycling)
در این روش، زنجیرههای پلیمری PET به مونومرها یا الیگومرهای اولیه شکسته میشوند تا دوباره به عنوان مادهی خام برای تولید PET نو استفاده شوند. روشهای متداول بازیافت شیمیایی عبارتند از:
هیدرولیز: شکستن PET با آب در دمای بالا برای تولید اسید ترفتالیک و اتیلن گلیکول
گلایکولیز: واکنش PET با اتیلن گلیکول برای تولید بیسهیدروکسیاتیلترفتالات (BHET)
متیانولیز: واکنش با متانول برای تولید دیمتیل ترفتالات (DMT)
آمینولیز: واکنش با آمینها برای تولید مشتقات ترفتالاتی جدید
مزایا:
بازگشت کامل به مواد اولیه با کیفیت نزدیک به پلیمر نو
امکان حذف ناخالصیهای رنگی و افزودنیها
معایب:
هزینه و پیچیدگی بالای تجهیزات
نیاز به کنترل دقیق دما و فشار
در سالهای اخیر، ترکیبی از هر دو روش نیز در برخی کشورها برای دستیابی به بازده و کیفیت بالاتر مورد استفاده قرار گرفته است.
نحوه بازیافت پلی اتیلن ترفتالات
فرآیند بازیافت PET شامل چند مرحلهی اصلی است:
جمعآوری و تفکیک: بطریها و ضایعات PET از میان سایر پلاستیکها و زبالهها جدا میشوند؛
شستوشو: آلودگیهای سطحی مانند چسب، برچسب، درب و باقیمانده نوشیدنی حذف میگردد؛
خردایش (Grinding): بطریها به قطعات ریز (پرک) تبدیل میشوند؛
خشککردن: رطوبت پرکها بهطور کامل گرفته میشود تا از تخریب حرارتی جلوگیری شود؛
ذوب و اکستروژن: پرکها ذوب شده و در قالب گرانول یا الیاف بازیافتی شکل میگیرند؛
استفاده مجدد: PET بازیافتی در صنایع مختلف مانند تولید بطریهای غیرخوراکی، الیاف پلیاستر، بستهبندی مواد شوینده و فرش بهکار میرود؛
شرکت پاکان پلیمر جم با بهرهگیری از شبکهی تأمین گسترده و همکاری با تولیدکنندگان معتبر، امکان تأمین انواع گریدهای PET (اعم از گرید بطری، نساجی و صنعتی) را فراهم کرده و به چرخهی تولید و بازیافت کمک میکند.
نکات خرید پلی اتیلن ترفتالات
در هنگام خرید پلیاتیلن ترفتالات (PET) باید به چند نکتهی کلیدی توجه کرد تا بهترین عملکرد در فرآیند تولید حاصل شود:
گرید مناسب: انتخاب گرید PET (بطری، الیاف، فیلم، صنعتی و غیره) باید بر اساس نوع کاربرد باشد؛
شاخص ذوب (IV): میزان ویسکوزیته ذاتی PET تعیینکنندهی استحکام و قابلیت فرآوری آن است؛
درصد رطوبت: PET مادهای رطوبتدوست است؛ پیش از ذوب باید کاملاً خشک شود تا از تخریب جلوگیری گردد؛
خلوص و رنگ: در مصارف حساس مانند بستهبندی مواد غذایی، PET باید شفاف و عاری از ناخالصی باشد؛
منبع تأمین معتبر: خرید از شرکتهای با سابقه و قابلاعتماد اهمیت ویژهای دارد تا از ثبات کیفیت و اصالت کالا اطمینان حاصل شود؛
در این زمینه، شرکت پاکان پلیمر جم با سالها تجربه در تأمین و توزیع مواد پلیمری از جمله پلیاتیلن ترفتالات (PET)، توانسته است به یکی از برندهای معتبر و مورد اعتماد صنایع داخلی تبدیل شود. این شرکت علاوه بر عرضهی مواد اولیه باکیفیت، مشاورهی فنی در انتخاب گرید مناسب و شرایط بهینهی فرآیند را نیز در اختیار مشتریان قرار میدهد.
بازیافت پلیاتیلن ترفتالات (PET) نهتنها از منظر زیستمحیطی ضروری است، بلکه در کاهش هزینهها و حفظ منابع نیز نقشی کلیدی دارد. انتخاب روش مناسب بازیافت، رعایت استانداردهای جمعآوری و استفاده از تأمینکنندگان معتبر مانند پاکان پلیمر جم، میتواند به ارتقای بهرهوری و پایداری در صنعت پلیمر کمک کند.